عکاسی در افغانستان از دیرباز به عنوان یک فعالیت هنری و اقتصادی مهم شناخته میشود. با گسترش استفاده از آن در کارهای اداری، مراسم عروسی، فارغالتحصیلی و فعالیتهای رسانهای، بازار عکاسی به طور قابل توجهی رشد کرده است. زبیر، صاحب یک عکاسخانه نزدیک اداره ملی آمار و اطلاعات در کابل، میگوید که کسبوکارشان خوب پیش میرود زیرا بسیاری از افرادی که به آنها مراجعه میکنند، به عکسهای فوری برای کارهای اداری نیاز دارند. او به رادیو آزادی گفت: "دو سال است که ما اینجا عکاسخانه داریم. بیشتر افرادی که میآیند، برای تذکرها و فرمهای تذکر عکس میگیرند. قیمت چهار قطعه عکس ۴۰ افغانی است. عکسهایی که میگیریم، با دوربینهای معمولی است و به سرعت چاپ میکنیم و به مشتریان برمیگردانیم." زبیر افزود که مردم با مشکلات اقتصادی مواجه هستند، اما برای کارهای اداری مجبورند که عکس بگیرند و هزینه مشخصی را پرداخت کنند. با این حال، در چند سال اخیر، مشکلات اقتصادی و محدودیتهای وضع شده توسط حکومت طالبان بر این بخش سایه افکنده است.
در بخش عکسهای شخصی، برخی عکاسان میگویند که بازار دیگر مانند گذشته نیست. سیر، مالک یک عکاسخانه در منطقه تایمنی کابل، به رادیو آزادی گفت: "در زمان جمهوری، هر هفته شش یا هفت سفارش بزرگ داشتیم، اما اکنون گاهی در یک ماه هم به این تعداد نمیرسد. مردم حتی در دو افغانی هم چانه میزنند. قبلاً میآمدند، پول میدادند و میرفتند، اما اکنون خیلی صحبت میکنند و میگویند که پول کافی ندارند یا بهانههای دیگر میآورند." او گفت که روزانه بین ۵۰۰ تا ۶۰۰ افغانی درآمد دارد که شامل اجاره مغازه، هزینه برق، قیمت مواد و دستمزد است. با این حال، برخی جوانان هنوز هم در این شرایط عکس میگیرند و چاپ میکنند. آنها میگویند که عکسها وسیلهای مهم برای حفظ خاطرات هستند و با گذشت زمان، روزهای گذشته را به یاد میآورند.
انصار، یکی از ساکنان شهر مزار شریف در ولایت بلخ، به رادیو آزادی گفت: "وقتی عکسهای خود را میبینیم یا با افراد دور شریک میکنیم، احساس خوبی به ما میدهد. عکسها وسیلهای برای ثبت خاطرات و زمان هستند و سالها بعد، گذشته را به انسان یادآوری میکنند." عکسها امروزه در شبکههای اجتماعی نیز به طور گستردهای استفاده میشوند، اما به دلیل محدودیتهای اجتماعی، دختران و زنان هنوز با مشکلاتی مواجه هستند. یک زن افغان که سالها در یک رادیو FM کار کرده است، میگوید که عکسهایش را در شبکههای اجتماعی منتشر نکرده است زیرا نمیخواهد از سوی مردم مورد آزار قرار گیرد. او گفت: "برخی از همکارانم با چنین آزارهایی مواجه شدهاند. وقتی وضعیت آنها را دیدم، نخواستم که عکسهایم را منتشر کنم."
علاوه بر مشکلات اجتماعی، باورهای مذهبی نیز یکی از عواملی است که باعث میشود برخی افراد از گرفتن، چاپ و انتشار عکسها خودداری کنند. حکومت طالبان در تاریخ ۱۰ اسد ۱۴۰۳ قانون امر به معروف و نهی از منکر را منتشر کرد. در ماده ۱۷ این قانون، گرفتن و انتشار تصاویر موجودات زنده ممنوع اعلام شده است. طبق گزارشها، این قانون تأثیر گستردهای بر رسانههای افغانستان داشته و تا کنون در ۲۲ ولایت اجرایی شده است. عکاسان خبری افغان میگویند که این محدودیتها بر کار آنها تأثیر گذاشته است. یکی از آنها که نخواست نامش فاش شود، به شرط تغییر صدا به رادیو آزادی گفت: "در بسیاری از موارد برای اینکه یک خبر مستند ارائه دهیم، به تصویر نیاز داریم، اما همکاری لازم وجود ندارد. در عصر و دنیای کنونی، تصویر یک نیاز اساسی است."
مرکز خبرنگاران افغانستان پیشتر گفته بود که ادامه این محدودیتها در آن کشور با چالشهای جدی برای آزادی بیان و فعالیتهای رسانهای همراه است. در مورد تاریخ عکاسی در افغانستان روایتهای مختلفی وجود دارد. بر اساس بسیاری از روایتها، تاریخ عکاسی در افغانستان به اوایل قرن بیستم برمیگردد، اما با وجود این تاریخ طولانی، بسیاری از افرادی که در این گزارش مصاحبه شدهاند، بر این باورند که عکاسی هنوز به عنوان یک حرفه هنری کامل در افغانستان پرورش نیافته و بیشتر به عنوان یک سرگرمی به آن نگاه میشود. عکاسی یا عکاسی از دو کلمه یونانی گرفته شده است که "فوتو" به معنای نور و "گرافی" به معنای ثبت است. برخی از پیشگامان این حوزه بر این باورند که عکاسی به عنوان یک پدیده علمی ظهور کرده، به شکل صنعتی پیشرفت کرده و سپس به عنوان یک هنر تثبیت شده است.
