در افغانستان، تعدادی از متقاعدین از عدم پرداخت معاشات تقاعد خود در طی پنج سال گذشته شکایت دارند و با مشکلات اقتصادی شدید مواجه هستند. آنها میگویند که با شروع فصل زمستان، مشکلاتشان بیشتر شده است. یکی از متقاعدین که به دلایل امنیتی نخواست نامش در این گزارش ذکر شود، به رادیو آزادی گفت: "پنج سال است که معاشات تقاعد ما پرداخت نشده است. با مشکلات زیادی روبرو هستیم. اعضای خانوادهام هشت نفر هستند و در یک خانه کرایی زندگی میکنیم." او افزود: "روزهای سرد زمستان در راه است، اما ما حتی توان خرید چوب و زغال برای سوخت را نداریم. کار و شغلی هم وجود ندارد. سنم بالا رفته و دیگر توان انجام کارهای سنگین را ندارم."
یک متقاعد دیگر که او نیز نخواست نامش فاش شود، از مشکلات مشابهی سخن گفت: "این چندمین زمستان است که متقاعدین در شرایط بسیار سختی سپری میکنند. شبها و روزها را در اتاقهای سرد با سرما، بیماریها و پیری میگذرانیم." سخنان این دو متقاعد تنها داستان زندگی دشوار آنها نیست، بلکه نمایانگر وضعیت حدود ۱۷۰ هزار متقاعد ملکی و نظامی در افغانستان است که از آسیبپذیرترین اقشار جامعه به شمار میروند.
ملا هبتالله اخندزاده، رهبر طالبان، در سال ۱۴۰۳ هجری شمسی، موضوع پرداخت معاشات و دیگر امتیازات متقاعدین را به محاکم ارجاع داد. بر اساس گزارشها، اکنون یک محاکم ویژه برای این موضوع تشکیل شده است. یکی از متقاعدین در مورد نحوه کار این محاکم به رادیو آزادی گفت: "فرآیند تقاعد حدود نه ماه پیش آغاز شده و در ریاست تقاعد یک محاکم تشکیل شده است. بر اساس دستورالعمل ریاست تقاعد، برای دریافت معاشات تقاعد، ابتدا مجموع مبلغی که از حقوق یک کارمند دولتی به عنوان تقاعد جمعآوری شده، محاسبه میشود. سپس از این مبلغ، آنچه که فرد تا کنون از ریاست تقاعد دریافت کرده، کسر میشود. اگر بعد از این محاسبه، مبلغی باقی بماند، به او پرداخت میشود؛ اما اگر هیچ مبلغی باقی نماند، او مستحق دریافت دیگر معاشات تقاعدی نخواهد بود و رخصت میشود."
به گفته او، بسیاری از متقاعدینی که قبلاً حتی مبالغ کمی به عنوان تقاعد دریافت کردهاند، اکنون دیگر مستحق دریافت معاشات تقاعدی نیستند. جامعه متقاعدین افغانستان نیز میگوید که کسانی که در دوران نظام جمهوری حتی دو سال معاش تقاعدی دریافت کردهاند، دیگر مستحق این مبالغ شناخته نمیشوند. بر اساس قوانین قبلی افغانستان، کسانی که به سن ۶۵ سالگی رسیدند یا ۴۰ سال خدمت کرده بودند، شرایط تقاعد را داشتند. معاش تقاعد تا زمان حیات متقاعد پرداخت میشد و پس از فوت او، ورثهاش مستحق دریافت معاش تقاعد و دیگر امتیازات بودند. اما حکومت طالبان بدون ارائه دلیل مشخصی، سیستم تقاعد را در افغانستان لغو کرد. بر اساس فرمان رهبر طالبان، از نخستین ماه سال ۱۴۰۳ هجری شمسی، پرداخت مبالغ تقاعد از معاشات کارمندان ملکی و نظامی نیز متوقف شده است. صدور این فرمان واکنشهای شدید سازمانها و نهادهای حقوق بشری و همچنین متقاعدین افغان را برانگیخته است.