نویسنده: یاسین احمدی
در جامعه هزاره، با وجود تاریخ طولانی از آسیبها و چالشها، مردم هنوز احساس بیپناهی میکنند. این جامعه که در یکونیم قرن گذشته بارها به تاراج رفته و هزینههای زیادی برای تحکیم نظام دموکراسی پرداخته است، هنوز نتوانسته ساختاری پایدار برای خود ایجاد کند. جامعه هزاره با وجود داشتن تحصیلکردهها و تجربههای رسانهای، به دلیل نبود یک نهاد سازماندهنده، در چرخهای از ناامیدی و تکرار تاریخ گرفتار شده است.
دکتر جواد صالحی، وضعیت کنونی جامعه هزاره را به عنوان «عصر بیسری عمومی» توصیف کرده است. هزارهها بارها قربانی شدهاند و هر بار تلاش کردهاند که رهبری را بسازند، اما نتوانستهاند از این تجربیات به یک ساختار پاسخگو و مردممحور دست یابند. مشکل اصلی این است که هزارهها هنوز نتوانستهاند نیروی سیاسی خود را به یک نهاد سازمانیافته و تصمیمگیری جمعی تبدیل کنند.
این وضعیت باعث شده تا جامعه هزاره به یک توده تبدیل شود که در لحظات خطر به سرعت دور هم جمع میشوند، اما پس از آن، هیچ رهبری برای پاسخگویی در کنار آنها نیست. جنبشهای «تبسم» و «روشنایی» در کابل نمونههایی از این وضعیت هستند. در این جنبشها، مردم دور رهبرانی جمع شدند، اما پس از آن، نه رهبر پاسخگو بود و نه مردم در صحنه باقی ماندند.
فاصله میان مردم و رهبران هزاره، به ویژه در کابل، به یک شکاف عمیق تبدیل شده است. رهبران به قدرت نزدیک شدهاند، اما مردم در حاشیه و با مشکلات اقتصادی و اجتماعی دست و پنجه نرم میکنند. این فاصله نه تنها جغرافیایی، بلکه روانی نیز هست. در حالی که رهبران در کابل به دنبال سهم و قدرت هستند، مردم در حاشیه با مشکلات روزمره خود دست و پنجه نرم میکنند.
تاریخ سرکوب و تبعیض، به ویژه در دوره عبدالرحمان، زخمهای عمیقی بر جامعه هزاره گذاشته است. این زخمها به ابزاری برای بسیج سیاسی تبدیل شدهاند، اما رهبران نتوانستهاند این رنجها را به برنامههای عملی و نهادهای پاسخگو تبدیل کنند. در نهایت، جامعه هزاره به جای آنکه با چالشهای امروز خود روبهرو شود، در یادآوری رنجهای گذشته سرگردان مانده است.
با وجود فرصتهای تاریخی پس از سال ۲۰۰۱ و حضور در ساختار رسمی دولت، پرسشهای اساسی درباره تغییر وضعیت اجتماعی هزارهها همچنان بیپاسخ مانده است. آیا رهبران توانستهاند از منافع شخصی فراتر بروند و به منافع مردم توجه کنند؟ اگر این پرسشها بیپاسخ بمانند، تاریخ به زودی ما را به تکرار تجربیات گذشته مجبور خواهد ساخت.
منبع: روزنامه اطلاعات روز
