تصمیم پاکستان برای محروم کردن افغان محصلان از تحصیلات پزشکی واکنشهای گستردهای را به همراه داشته است. شورای مربوط به تحصیلات پزشکی در حکومت پاکستان در یک اقدام بیسابقه، تمامی افغان محصلان را از تحصیل در دانشگاهها و مؤسسات پزشکی دولتی و خصوصی این کشور منع کرده است. در یک نامهای که شورای پزشکی و دندانپزشکی پاکستان روز دوشنبه به رسانهها ارسال کرده، دستور داده شده که ثبتنام افغان محصلان برای سال تحصیلی جدید لغو شود و باید اقدامات لازم برای اخراج دیگر محصلان افغان در مدت سه روز انجام شود. در این نامه که یک نسخه آن به رادیو آزادی رسیده، آمده است که این تصمیم بر اساس سیاست ملی پاکستان اتخاذ شده که خروج تمامی افغانها از رشتههای حساس مانند پزشکی را ضروری میداند.
در واکنش به این تصمیم، سفارت افغانستان در اسلامآباد که توسط دیپلماتهای طالبان اداره میشود، روز سهشنبه در یک اعلامیه نگرانی عمیق خود را نسبت به این تصمیم پاکستان ابراز کرده است. در این اعلامیه از نهادهای پزشکی، آموزشی و بشری در پاکستان و جهان خواسته شده تا به حفظ حقوق افغان محصلان توجه کنند. دیپلماتهای طالبان تأکید کردهاند که روابط علمی و بشری باید از اختلافات سیاسی دور نگهداشته شود.
سازمان عفو بینالملل نیز اعلام کرده است که تصمیم شورای پزشکی و دندانپزشکی پاکستان که ثبتنام افغان محصلان را لغو کرده و آنها را به افغانستان بازمیگرداند، "تبعیضآمیز و خودسرانه" است. این سازمان روز سهشنبه در صفحه توییتر خود اعلام کرد که این تصمیم بهویژه بر افغان محصلان، بهویژه دختران، تأثیر منفی خواهد گذاشت، زیرا بسیاری از آنها به دلیل محدودیتهای طالبان از تحصیلات عالی در افغانستان محروم شدهاند.
جامعه جهانی محصلان افغان نیز نگرانی عمیق خود را نسبت به این تصمیم ابراز کرده و گفته است که این اقدام تحصیلات افغان محصلان را با خطر مواجه میسازد. این شورا روز سهشنبه در یک اعلامیه خواستار تجدید نظر پاکستان در این تصمیم شده است. صدیق شریعتی، رئیس جامعه محصلان افغان در اسلامآباد، به رادیو آزادی گفت که این تصمیم حدود ۸۰۰ افغان محصل در رشته پزشکی را تحت تأثیر قرار داده است: "این محصلان نه بدون مدرک آمدهاند و نه به طور غیرقانونی، بلکه اکثراً آنهایی هستند که پاکستان به آنها بورس داده است و حالا آینده هزاران محصل به دلیل این تصمیم به خطر میافتد. بهویژه برای دختران افغان، زیرا بازگشت آنها به افغانستان به معنای پایان تحصیلاتشان است، زیرا در آنجا بر تحصیلات پزشکی و دیگر رشتههای عالی آنها محدودیت وجود دارد."
در دانشگاههای پزشکی و دندانپزشکی پاکستان به افغان محصلان نیز هشدار داده شده که باید از خوابگاهها خارج شوند و دیگر امور مربوطه را انجام دهند. فیض وردگ، یک محصل افغان در سال آخر پزشکی در دانشگاه نشتر ملتان، به رادیو آزادی گفت: "ما هفت تا هشت سال از زندگیمان را برای بهدست آوردن مدرک پزشکی صرف کردهایم. اخراج ما فقط چند ماه قبل از فارغالتحصیلی بسیار بزرگ است. اداره دانشگاه کارهای مربوط به ویزا، مدارک تحصیلی و اسناد ما را متوقف کرده است که به این دلیل زحمات سالها و آرزوهای خانوادههای ما به باد میرود."
منصور احمد خان، سفیر پیشین پاکستان در افغانستان و رئیس مرکز پژوهشی «بیاِنیو» در لاهور، روز سهشنبه در صفحه توییتر خود نوشت: "من از شورای پزشکی و دندانپزشکی پاکستان میخواهم که بر اساس دلایل انسانی و روابط تاریخی و تمدنی بین دو کشور، در مورد افغان محصلان در کالجها و دانشگاهها تجدید نظر کند." او افزود: "بهترین و انسانیترین راه این است که به این محصلان اجازه داده شود تا تحصیلات خود را تکمیل کنند و پس از فارغالتحصیلی به افغانستان بازگردند."
در نامه شورای پزشکی و دندانپزشکی پاکستان که در تاریخ اول سپتامبر صادر شده، آمده است که در مؤسسات و دانشگاههای دولتی و خصوصی پزشکی در پاکستان، اجازه ثبتنام محصلان افغان جدید وجود ندارد و محصلانی که قبلاً در این برنامهها ثبتنام کردهاند، باید مراحل اداری خود را برای بازگشت به افغانستان تکمیل کنند. با توجه به روابط تیره بین کابل و اسلامآباد، این اقدام پاکستان چگونه میتواند توجیه شود؟ نصرالله ستانکزی، استاد پیشین حقوق و علوم سیاسی در دانشگاه کابل، در این باره گفت: "از نظر حقوقی، افرادی که در آنجا تحصیل کردهاند، بر اساس قوانین پاکستان امتحانات معینی را گذرانده و شرایط مشخصی را تکمیل کردهاند و با دانشگاه مربوطه قرارداد بستهاند و چنین اقدامی به این معناست که آن قرارداد یکطرفه توسط پاکستان لغو میشود که این نقض صریح است."
به گفته آقای ستانکزی، پاکستان با این اقدام اصول بورسهای تحصیلی که به برخی از این محصلان داده شده را نیز زیر پا میگذارد و همچنین بر اساس منشور سازمان ملل و دیگر حقوق بشر و اعلامیههایی که این کشور به اجرای آنها متعهد شده، اقدام غیرانسانی و ضد علمی و ضد تمامی موازین حقوقی است. این اقدام اخیر پاکستان نمونه دیگری از فشار بر افغانهای مقیم این کشور است که بیشترین آسیب را به مردم عادی میزند، نه به مقامات حاکم در افغانستان که از زمان به قدرت رسیدن خود روابطشان با اسلامآباد تیره شده است.
