با نزدیک شدن به آغاز سال تحصیلی در ایران، نگرانی خانوادههای مهاجر افغان در مورد ثبتنام فرزندانشان در مکاتب افزایش یافته است. این خانوادهها به مشکلاتی مانند اسناد اقامتی و فرآیندهای اداری اشاره میکنند که مانع از ثبتنام کودکانشان میشود و از احتمال بازماندن فرزندانشان از تحصیل در سال جاری ابراز نگرانی میکنند.
نسرین، مادری ساکن تهران که سه فرزند دارد، میگوید: "به جای آمادهگی برای سال تحصیلی و خرید مواد درسی، روزهای نزدیک به بازگشایی مکتب را با نگرانی و رفتوآمد میان مکتب و ادارهها سپری میکنم." او بارها به مکتب مراجعه کرده، اما به دلیل نداشتن اسناد لازم، نتوانسته فرزندانش را ثبتنام کند. نسرین افزود: "مدیر مکتب میگوید که باید برگه هولوگرامدار بیاورید، اما من هنوز موفق به ثبتنام فرزندانم نشدهام."
بنفشه احمدی، یک مهاجر دیگر افغان در اصفهان، نیز از مشکلات مشابهی سخن میگوید. او میگوید دخترش به دلیل نداشتن اسناد اقامت سال گذشته از مکتب بازمانده و امسال نیز هنوز نتوانسته او را ثبتنام کند. بنفشه اظهار داشت: "دختر ۱۴ سالهام سال گذشته به دلیل نداشتن مدارک از مکتب بازماند و پسرم نیز به دلیل مشکلاتی که در مکتب داشته، آن را ترک کرده است."
در کرمان، یک زن مهاجر افغان که نخواست نامش فاش شود، از تلاشهای ناموفق خود برای ثبتنام سه فرزندش خبر داد و گفت: "با وجود تلاشهای زیاد، نتوانستم آنان را در مکتب دولتی ثبتنام کنم."
آغاز سال تحصیلی در ایران از اول میزان ۱۴۰۵، برابر با ۲۳ سپتمبر ۲۰۲۶، خواهد بود و این خانوادهها در حالی به دنبال ثبتنام فرزندانشان هستند که تغییرات جدید در قوانین اقامتی و بیاعتباری برخی مدارک، روند ثبتنام را پیچیدهتر کرده است. بر اساس دستورالعملهای جدید، دانشآموزان خارجی باید معرفینامه معتبر از مراجع مربوطه داشته باشند.
وزارت آموزش و پرورش ایران اعلام کرده است که مکاتب مجاز به ثبتنام دانشآموزان خارجی بر اساس مدارک غیر از اداره کل امور اتباع و مهاجرین نیستند. در سال گذشته، حدود ۴۰۰ هزار کودک افغان و عراقی در مکاتب ایران ثبتنام شده بودند، اما با توجه به شرایط اقتصادی و محدودیتهای جدید، دسترسی به آموزش برای بسیاری از کودکان افغان دشوار شده است.
خوشحال روهی، فعال حقوق آموزش، به رادیو آزادی گفت که پیگیری جدی از مجاری دیپلماتیک و نهادهای حقوق بشری برای حل این مشکل ضروری است. او افزود که نمایندگی افغانستان در سازمان ملل و نهادهای حقوق بشری باید این موضوع را پیگیری کنند.
مسئولان سفارت افغانستان تحت کنترل طالبان در ایران به پرسشهای رادیو آزادی درباره مشکلات آموزشی کودکان مهاجر افغان پاسخ ندادند. این سفارت پیش از این با مسئولان یونیسف درباره مشکلات کودکان مهاجر افغان در زمینههای مختلف گفتوگو کرده و بر تلاش برای حل مشکلات آنان تأکید کرده است.
منبع: Azadi Radio افغانستان
