یونسکو و یونیسف اعلام کردند که شمار محصلان زن در دانشگاه‌های دولتی و خصوصی افغانستان به صفر رسیده است. این دو نهاد در گزارشی که روز چهارشنبه، ۲۹ میزان منتشر کردند، گفتند که شمار محصلان زن از حدود ۱۱۹ هزار نفر در سال ۲۰۱۹ به ۸۹ هزار نفر در سال ۲۰۲۲ کاهش یافته و در سال ۲۰۲۳ به نزدیک صفر رسیده است و عملاً از سال ۲۰۲۴ به بعد به صفر تبدیل شده است. از دسامبر ۲۰۲۲، زنان از تحصیلات عالی محروم شده‌اند. یونسف و یونسکو هشدار می‌دهند که به دنبال این محدودیت، تنها شمار محصلان زن کاهش نیافته، بلکه فرصت‌های آموزشی در زمینه‌های مهمی چون بهداشت، آموزش و فعالیت‌های علمی نیز محدود شده است. یونسکو همچنین از کاهش قابل توجه شمار استادان زن در دانشگاه‌های افغانستان خبر داده است. طبق این گزارش، شمار استادان زن در سال ۲۰۱۹ به حدود ۲۶۰۰ نفر رسید، اما در سال‌های بعد به طور چشمگیری کاهش یافته و در سال ۲۰۲۵ به ۱۳۴ نفر خواهد رسید. در حالی که دختران و زنانی که از تحصیل محروم شده‌اند، می‌گویند که زندگی‌شان به طور کامل پس از این محدودیت‌ها تغییر کرده است. نوریه یکی از این دختران است. او که روزها، ماه‌ها و سال‌ها در انتظار رفع این محدودیت‌ها مانده، اکنون بسیار ناامید شده است. نوریه می‌گوید که امیدوار بود با تحصیلات عالی و کار، زندگی بهتری برای خود و خانواده‌اش بسازد، اما محدودیت‌ها سرنوشت او و یک نسل از دختران را تغییر داده است. نوریه به رادیو آزادی گفت: "عدم دسترسی به مدارس، دانشگاه‌ها یا هر مرکز آموزشی انگیزه ما را برای دستیابی به اهداف آینده‌مان تضعیف می‌کند و همچنین فرصت‌های هر دختر را برای برنامه‌ریزی برای آینده‌اش محدود می‌سازد." گزارش یونسکو و یونیسف نشان می‌دهد که کاهش دسترسی به تحصیلات عالی تنها نتیجه محدودیت‌ها بر تحصیل زنان در دانشگاه‌ها نیست، بلکه سطح شمولیت مردان در تحصیلات عالی نیز به طور قابل توجهی کاهش یافته است. طبق آمار گزارش، در سال جاری میلادی ۲۰۸ هزار مرد محصل در دانشگاه‌های افغانستان ثبت‌نام شده‌اند. عبدالواحد، ۲۲ ساله از ننگرهار، سال گذشته از صنف دوازدهم فارغ شده و امیدوار بود که از طریق آزمون کانکور به دانشگاه برود، اما اکنون به جای آماده شدن برای آزمون کانکور، در تلاش است تا پولی برای رفتن به ایران جمع‌آوری کند. او می‌گوید که وضعیت اقتصادی خانواده‌اش خراب است، پدرش کار ندارد و نمی‌خواهد چهار سال دیگر در دانشگاه بماند و بعد از فارغ‌التحصیلی دوباره با مشکل پیدا کردن کار مواجه شود. او به رادیو آزادی گفت: "من از صنف دوازدهم فارغ شده‌ام. در اینجا برای پیدا کردن کار تلاش‌های زیادی کرده‌ام، اما هنوز کار پیدا نکرده‌ام. چندین بار به میدان کارگران هم رفته‌ام، اما آنجا هم کار پیدا نکرده‌ام. نمی‌توانم کرایه خانه را پرداخت کنم و کسی هم ندارم که کار کند. اکنون تصمیم گرفته‌ام به ایران بروم و آنجا کارگری کنم تا مشکلات خانواده‌ام را حل کنم." یونسکو در گزارش خود به کاهش بودجه بخش آموزش، محرومیت کودکان از تحصیلات ابتدایی و محدودیت دسترسی آنان به کلاس‌های درسی اشاره می‌کند. به گفته این سازمان، بازگشت پناهندگان از کشورهای همسایه، افزایش شمار افراد بی‌جا شده داخلی و تغییرات اقلیمی، به همراه دیگر عوامل یادشده، فشار بیشتری بر نظام آموزشی افغانستان وارد کرده است. حکومت طالبان تاکنون در مورد این گزارش چیزی نگفته است. اما کارشناسان حقوق تحصیل این یافته‌های گزارش را نگران‌کننده می‌دانند و هشدار می‌دهند که محرومیت زنان و دختران از تحصیل و کاهش دسترسی مردان به تحصیلات عالی نه تنها بر آینده آنان، بلکه بر آینده افغانستان نیز تأثیر می‌گذارد. دکتر فضل‌الهادی وزین، فعال حقوق تحصیل، به رادیو آزادی گفت: "ضعف تحصیلات عالی و آموزشی یک کشور به معنای ضعف آینده آن کشور، مواجه شدن با بحران و تضعیف نهادها است، زیرا بزرگترین دارایی یک کشور نیروی انسانی است. نیروی انسانی از طریق آموزش و تحصیلات عالی تقویت می‌شود. وقتی این نیرو ضعیف شود، وضعیت بحرانی می‌شود و فاجعه به بار می‌آورد." در حالی که نهادهای مدافع حقوق تحصیل پیش از این نیز گفته بودند که پس از بازگشت طالبان به قدرت در اوت ۲۰۲۱، نظام آموزشی افغانستان با چالش‌های گسترده‌ای مواجه شده است. به گفته این نهادها، محدودیت‌ها بر تحصیل دختران از صنف ششم به بالا و بر تحصیل زنان در دانشگاه‌ها، به همراه مشکلات اقتصادی و کاهش فرصت‌های شغلی، بر آینده تحصیلی و حرفه‌ای یک نسل تأثیر گذاشته است.
افغانستان · دری
یونسکو و یونیسف: شمار محصلان زن در دانشگاه‌های افغانستان به صفر رسیده است
