افغانستان که در محاصره خشکی قرار دارد، هر راه تجارتی برایش ارزشمند است و به همین دلیل تجار به ایجاد راهی با چین، دومین کشور اقتصادی جهان، بسیار امیدوار هستند. عبداللطیف منصور، وزیر کلیو، بازسازی و توسعه طالبان، در یک نشست مناسبتی در تاریخ ۶ اکتبر اعلام کرد که مراحل اولیه راه ارتباطی واخان با چین تکمیل شده است. یونس مهمند، رئیس شعبه فدراسیون توسعه اقتصادی و تجارت بینالمللی (BWA) در افغانستان، گفت که اگر چین زمینه ترانزیت را برای تاجران افغان فراهم کند، هزینههای حمل و نقل آنها به طور قابل توجهی کاهش خواهد یافت. او به رادیو آزادی گفت: "انتقال یک کانتینر تجارتی از شانگهای به کاشغر یا از اورومچی به افغانستان بین ۱۵۰۰ تا ۲۲۰۰ دلار هزینه دارد، اما اکنون که ما کانتینرها را از مسیرهای خارجی، به ویژه از تنگه هرمز وارد میکنیم، هزینه یک کانتینر به ۱۲ هزار دلار میرسد. اگر این راه چین فراهم شود، ما میتوانیم در این جاده خام نیز تجارت کنیم. اگر چین اجازه عبور محمولههای تجارتی را بدهد، این راه برای افغانستان بسیار مهم و اساسی خواهد شد."
راه جدید که به مرز چین متصل است و تنها مراحل خام آن تکمیل شده، ۱۲۱ کیلومتر طول دارد و از منطقه بروغیل ولسوالی واخان بدخشان به سینکیانگ چین میرسد. حکومت طالبان اعلام کرده است که برای مراحل اولیه این راه ۳۶۵ میلیون افغانی هزینه شده است. دکتر مخلص احمد، عضو هیئت مدیره اتاق تجارت و سرمایهگذاری ولایت ننگرهار، به رادیو آزادی گفت: "از این طریق تاجران افغان میتوانند ارتباط مستقیم با تاجران چینی برقرار کنند، بازارهای جدید برای محصولات افغان پیدا کنند و سرمایهگذاریهای زیادی انجام دهند، اما ارزش اصلی کریدور واخان تنها در ساخت راه نیست، بلکه در این است که چگونه این راه به یک فرصت مؤثر برای تاجران افغان و رشد اقتصادی افغانستان تبدیل شود."
اگرچه این راه به مرز چین رسیده، اما هنوز عبور و مرور رسمی در مرز واخیجر چین که به همین راه متصل است، بسته است. سوالاتی مانند اینکه این راه چه زمانی به طور کامل فعال خواهد شد و مراحل اداری عبور و مرور در مرز چه زمانی آغاز میشود، هنوز بیپاسخ مانده است. ما تلاش کردیم نظر مقامات مربوطه حکومت طالبان را دریافت کنیم، اما سخنگویان وزارتهای امور عمومی، صنعت و تجارت، و کلیو بازسازی و توسعه، و همچنین ذبیح الله مجاهد، سخنگوی حکومت، به سوالات ما پاسخ ندادند. لطیف نظری، معاون وزارت صنعت و تجارت طالبان، در یک مصاحبه اخیر با تلویزیون ملی افغانستان گفت که این راه به عنوان کریدوری برای انرژی و تجارت بین افغانستان، چین، قفقاز و آسیای مرکزی عمل خواهد کرد و شرق و غرب را به یک سیستم واحد متصل خواهد کرد. اما رسیدن به این هدف چقدر ممکن است؟ جاوید قایم، سفیر افغانستان در چین در دوران جمهوری، در این باره به رادیو آزادی گفت: "شنیدهام که این راه را جغل کردهاند، اما فکر نمیکنم که تنها جغل یا شن بتواند مشکل راه را برای تجارت حل کند. برای استفاده از این کریدور تجارتی نیاز به زیرساختهای بزرگ و حتی راهآهن وجود دارد، اما چندین مانع وجود دارد. یکی از آنها نگرانیهای امنیتی در طرف چین است که هنوز حل نشدهاند. دیگر اینکه این راه در منطقه کوهستانی قرار دارد که ساخت راه در آن کار آسانی نیست و هزینه زیادی نیاز دارد. همچنین چین بررسی میکند که اگر بر روی این راه هزینه کند، بازار تجارتی افغانستان چقدر است." برخی از تحلیلگران اقتصادی، از جمله محمد بشیر دودیال، نیز در گفتگو با رادیو آزادی بر این نظر تأکید کردند که اگر اقدامات توسعه این راه آغاز شود، علاوه بر فراهم کردن فرصتهای شغلی برای ساکنان ولسوالی واخان، فرصت دیگری برای صادرات و واردات افغانستان نیز فراهم خواهد شد. ولسوالی واخان بدخشان حدود ۷۶ کیلومتر مرز مشترک با چین دارد. لازم به ذکر است که کار بر روی این راه ارتباطی بین چین و افغانستان در دوران جمهوری نیز آغاز شده بود، اما به گفته مقامات آن زمان به دلیل چالشهای امنیتی در این منطقه، کار به پایان نرسید. اگرچه سفیر چین در افغانستان، ژاو شینگ، در تاریخ ۱۷ مه ۲۰۲۶ از تکمیل مراحل اولیه ساخت جاده واخان تقدیر کرد، اما مقامات چینی در مورد آغاز مراحل رسمی عبور و مرور و تجارت در این راه چیزی نگفتهاند.