با جمعآوری محصولات کشاورزی، افزایش تولید در برخی مناطق افغانستان به جای سود بیشتر برای کشاورزان، نگرانیهایی درباره کاهش قیمتها و کمبود بازار را به وجود آورده است. شاه محمد، یک کشاورز از ولسوالی بالامرغاب ولایت بادغیس، میگوید که با وجود افزایش تولید خیار، قیمت این محصول به حدی کاهش یافته که نمیتواند هزینهها و زحمات کشاورزان را جبران کند. او میگوید: "محصولات خیار امسال خوب است و ما یک من خیار را به پنجاه افغانی میفروشیم، این قیمت نسبت به زحمات کشاورزان بسیار کم است، اما مجبوریم که بفروشیم زیرا اگر بماند، خراب میشود چون سردخانهای وجود ندارد."
کمبود امکانات ذخیرهسازی کشاورزان را وادار میکند که بلافاصله پس از جمعآوری محصولات، آنها را به بازار عرضه کنند، زمانی که افزایش تولید باعث کاهش قیمتها میشود. حاجی محمد حنیف، یک باغدار و کشاورز از ولسوالی چهاردره ولایت کندز، میگوید که اگرچه پاکستان زمانی بازار مهمی برای صادرات محصولات کشاورزی افغانستان بود، اما حتی در آن زمان نیز محدودیتها و افزایش هزینهها مشکلاتی برای صادرکنندگان افغان ایجاد میکرد.
او میافزاید که علاوه بر یافتن بازارهای جدید، ساخت سردخانههای بزرگ و مجهز میتواند به کشاورزان کمک کند تا محصولات خود را به موقع به بازار عرضه کنند و از کاهش قیمتها جلوگیری کنند. "اگر سردخانههای کافی داشته باشیم و محصولات خود را ذخیره کنیم، نه قیمتها به شدت افزایش مییابد و نه به شدت کاهش مییابد، میتوانیم تعادل و کنترل را در بازار ایجاد کنیم، بدون سردخانههای بزرگ و مجهز با برق مطمئن این کار ممکن نیست و ما در این باره بسیار نگران هستیم."
تمامی مسیرهای تجاری که افغانستان برای صادرات برخی میوهها و سبزیجات خود استفاده میکرد، در اکتبر سال گذشته پس از درگیریها بین طالبان و نیروهای پاکستانی در امتداد خط دیورند توسط پاکستان بسته شد. حکومت طالبان پس از آن اعلام کرد که در تلاش است تا مسیرهای صادراتی و ترانزیتی جایگزین پیدا کند. همچنین معاونت اقتصادی ریاست الوزرای طالبان در دسامبر ۲۰۲۵ از آغاز فعالیت دهها سردخانه و ظرفیت نگهداری ۲۶ هزار تن میوه و محصولات کشاورزی در ۱۲ ولایت افغانستان خبر داد و گفت که در آینده با همکاری دولت چین سه سردخانه دیگر با ظرفیت ذخیرهسازی ۱۵۰۰ تن میوه نیز ساخته خواهد شد.
با این حال، شیر محمد حاتمی، سخنگوی وزارت زراعت، آبیاری و دامداری طالبان به سوالات رادیو آزادی درباره تعداد دقیق سردخانهها پاسخ نداد. این وزارتخانه پیشتر از ساخت سردخانههای مجهز به انرژی صفر و انرژی خورشیدی برای ذخیرهسازی محصولات کشاورزی خبر داده بود، اقدامی که هدف آن کاهش ضایعات و بهبود ذخیرهسازی محصولات عنوان شده است. بر اساس اطلاعات وزارت زراعت، آبیاری و دامداری طالبان، در افغانستان حدود ۴۵۰ سردخانه کوچک و بزرگ وجود دارد که برخی از آنها غیرفعال شدهاند.
کمبود سردخانهها در افغانستان یک مشکل جدید نیست، بلکه کشاورزان سالهاست بر نیاز به ساخت امکانات مناسب برای ذخیرهسازی محصولات تأکید میکنند. در همین حال، متخصصان زراعت میگویند که ساخت سردخانهها و امکانات ذخیرهسازی باید با توجه به شرایط هر منطقه و با همکاری مردم، دولت و نهادها انجام شود. از جمله این متخصصان، پوهاند ذکرالله صافی به رادیو آزادی گفت که در مناطقی که محصولات کشاورزی به طور گسترده به بازار عرضه میشود، ساخت سردخانههای مجهز به سیستم انرژی مناسب میتواند سرمایهگذاری اقتصادی باشد، زیرا هزینههای آن از طریق فروش بهتر محصولات جبران میشود.
"در مناطق دورافتاده، دولت باید با همکاری مردم برای ایجاد این امکانات اقدام کند، و اگر توانایی ندارد، نهادهای خیریه نیز میتوانند کمک کنند تا زیرساختهای لازم ساخته شود و محصولات به موقع به درستی به بازار عرضه شوند، اما در مناطقی که تولید به صورت تجاری انجام میشود، مکانهای ذخیرهسازی و سردخانههای مجهز که نیاز به انرژی دارند، برای تولیدکنندگان هزینه اضافی نیست؛ زیرا هزینههای آن از طریق فروش بهتر محصولات جبران میشود."
درخواست برای ایجاد امکانات ذخیرهسازی و سردخانهها در حالی مطرح میشود که شاه محمد میگوید که نتایج کمبود این امکانات را تجربه میکند. او میگوید: "ما کشاورزان از این محصولات که بسیار زیاد است، کمترین سود را میبریم، امیدواریم که دولت توجه ویژهای کند و سردخانهها را بسازد تا کشاورزان دیگر اینقدر متضرر نشوند."
