در برخی از بیمارستانهای خصوصی افغانستان، شکایات بیماران از کیفیت پایین خدمات و هزینههای بالا مقامات را وادار کرده است تا خدمات این بیمارستانها را ارزیابی و رتبهبندی کنند. اما نه تنها بیمارستانهای خصوصی، بلکه سیستم کلی خدمات بهداشتی افغانستان که به دلیل جنگهای چند دههای، ناامنی و محدودیتهای کمکهای بینالمللی با مشکلاتی مواجه است، تحت فشار بیشتری قرار دارد. بازگشت میلیونها مهاجر افغان از کشورهای همسایه و به ویژه کمبود پزشکان زن، این فشار را افزایش داده است.
یکی از شنوندگان رادیو آزادی که نخواست نامش در این گزارش ذکر شود، در مورد کیفیت خدمات بهداشتی در منطقه خود گفت: "در منطقه ما یک کلینیک وجود دارد، اما امکانات ندارد. وقتی به کلینیک میرویم، میگویند دارو نیست. ما از مرکز کندز کمی دور هستیم و مشکلاتی در مسیر داریم. اگر بیمار اورژانسی داشته باشیم، رساندن او به کندز بسیار دشوار است و بیمار در راه جان میدهد."
یک شنونده دیگر نیز شکایت مشابهی دارد: "ما در منطقهای دورافتاده از ولسوالی تالهوبرفک ولایت بغلان زندگی میکنیم. در آنجا بیمارستانی با تختهای بستری وجود ندارد. مرکز بهداشتی هست، اما پزشکان با تجربه و کارمندان فعال بهداشتی ندارند."
پس از بازگشت طالبان به قدرت در ماه اوت ۲۰۲۱، کمکهای جامعه جهانی به بخش بهداشت افغانستان محدود شده است. به گفته سازمان بهداشت جهانی، از ابتدای سال ۲۰۲۶ تا کنون، حدود ۱۵۰ مرکز بهداشتی در افغانستان به دلیل کاهش بودجه بسته یا فعالیتهایشان متوقف شده است. این وضعیت دسترسی میلیونها افغان به خدمات بهداشتی را تهدید کرده است.
در همین حال، وزارت بهداشت طالبان روز سهشنبه (۲۸ میزان) نتایج ارزیابی خدمات دهها بیمارستان خصوصی را اعلام کرد. این وزارتخانه در صفحه اکسپان نوشت که از ارزیابی ۱۱۵ بیمارستان خصوصی، تنها دو بیمارستان در درجه «الف»، نه بیمارستان در درجه «ب» و ۳۹ بیمارستان در درجه «ج» قرار گرفتهاند. مشخص نیست که این ارزیابی و رتبهبندی بر اساس چه معیاری انجام شده است. اما کارشناسان بهداشتی و فعالان حقوق بشر میگویند که با توجه به امکانات فنی و تجهیزات موجود در مراکز بهداشتی، نمیتوان تصویر دقیقی از وضعیت خدمات بهداشتی در افغانستان ارائه داد.
مریم عطا، خبرنگار و فعال حقوق بشر، گفت که تأثیرات منفی ممنوعیت تحصیل زنان و دختران در مؤسسات تحصیلات پزشکی به وضوح در خدمات بهداشتی افغانستان دیده میشود. او گفت: "من به ولایت هلمند سفر کرده بودم. وقتی به آنجا رسیدم، زمستان بود و کمی بیمار شدم. میخواستم به پزشک مراجعه کنم. باور کنید، حتی یک کارمند زن بهداشتی هم نبود که به من کمک کند. به مردان هم اجازه داده نمیشد که به زنان کمک کنند."
صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل (یونیسف) نیز هشدار داده است که اگر ممنوعیت تحصیل و کار زنان از سوی طالبان ادامه یابد، افغانستان تا سال ۲۰۳۰ با کمبود ۲۰ هزار معلم زن و ۵۴۰۰ کارمند بهداشتی زن مواجه خواهد شد.