سازمان ملل متحد در گزارش اخیر خود اعلام کرد که در کمتر از سه سال، شش میلیون افغان مهاجر به کشور خود بازگشتهاند، چه به صورت داوطلبانه و چه به صورت اجباری. بیشترین تعداد بازگشتکنندگان در یک سال و نیم گذشته صورت گرفته است. سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM) در گزارشی که در تاریخ ۲۱ آگوست منتشر کرد، اعلام کرد که از سال گذشته تا ۱۵ آگوست سال جاری، حدود چهار میلیون و ۱۲ هزار افغان از پاکستان و ایران به افغانستان بازگشتهاند. بر اساس این گزارش، در دو هفته اول ماه آگوست، ۴۸ هزار افغان از ایران و پاکستان به افغانستان آمدهاند.
سازمان ملل همچنین اعلام کرد که در سه سال گذشته، شش میلیون افغان به کشور خود بازگشتهاند که این بزرگترین جابجایی مهاجران در تاریخ افغانستان است. این مهاجران به کشوری بازگشتهاند که با فقر اقتصادی شدید، کاهش کمکهای بینالمللی، بلایای طبیعی مانند خشکسالی و سیلابها و محدودیتهای مختلف از سوی حکومت طالبان مواجه است.
در حالی که روند بازگشت این مهاجران تسریع شده، بسیاری از آنها میگویند که پیدا کردن کار، تأمین مسکن و شروع دوباره زندگی در افغانستان چالشهای بزرگی برایشان است. این بدان معناست که بازگشت به کشور برای این خانوادهها پایان مهاجرت نیست، بلکه آغاز یک مبارزه جدید برای بقا است.
ثناگل، یکی از مهاجرانی که از پاکستان بازگشته، میگوید: "زندگی در پاکستان و اینجا بسیار متفاوت است. در اینجا کار وجود ندارد، اما در پاکستان کار بسیار زیاد بود. هر کسی که کاری میکرد، در آنجا برایش پیدا میشد، اما اینجا همه فریاد میزنند که کار میخواهم، اما کار نیست."
محمد خاطر، مهاجری دیگر که به تازگی از پاکستان برگشته، میگوید که تجربه تجارت خود را با خود آورده و سعی دارد تجارت خود را دوباره آغاز کند، اما در پیدا کردن مغازه مشکل دارد: "ما در پیشاور کار میکردیم و حالا که به وطن برگشتهام، میخواهم در کارم پیشرفت کنم، اما مشکل این است که مغازه پیدا نمیشود."
مهاجران بازگشته همچنین شکایت دارند که در افغانستان به دختران بالای کلاس ششم اجازه تحصیل داده نمیشود. حکومت طالبان اعلام کرده است که برای اسکان دائمی مهاجران بازگشته، دهها شهرک در نظر گرفته شده است. حمدالله فطرت، معاون سخنگوی حکومت طالبان، گفته است که در برخی از این شهرکها، کار توزیع زمین در حال انجام است: "برای اسکان دائمی مهاجران در سراسر کشور ۵۸ شهرک در نظر گرفته شده است که در حال حاضر کار توزیع زمین در حدود ۳۰ شهرک در حال انجام است و تا کنون ۵۹ هزار و ۱۳۳ قطعه زمین به مهاجران بازگشته توزیع شده است."
اما مهاجران بازگشته میگویند که از یک سو روند توزیع زمین کند است و از سوی دیگر، توزیع زمین نسبت به تعداد مهاجران بازگشته بسیار محدود است. آنها همچنین میگویند که با دست خالی به کشور برگشتهاند و حتی اگر زمین هم به آنها داده شود، با چه امکاناتی خانه بسازند. بسیاری از مهاجران بازگشته که برخی از آنها دههها را در کشورهای همسایه گذراندهاند یا در آنجا به دنیا آمدهاند، در حالی که هوا رو به سردی است، در چادرها زندگی میکنند.
